احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
193
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
وجود نواقص و عيوبى در ساختمان اشك و در تركيبات آن باشد كه باعث تبخير سريع اشك از چشم مىگردد . در اين وضعيت اگرچه غدد اشكى به مقدار كافى اشك توليد مىكنند ولى غير طبيعى بودن تركيبات آن سبب مىشود كه ميزان تبخير آن زياد باشد . بهويژه در موقع فعاليتهاى زياد چشم شامل مطالعه ، تماشاى تلويزيون و يا در موقع كار با كامپيوتر بهخصوص در بعضى محيطها و شرايط آب و هوايى ، تمام قسمتهاى قرنيه و ملتحمه نمىتوانند بهطور كامل از غشاءهاى اشك پوشيده و مرطوب نگهداشته شوند . گاهى اوقات و به ندرت خشكى چشم مىتواند نشانهاى از وجود بيمارىهاى مربوط به اختلالات سيستم خودايمنى از قبيل بيمارى مفصلى شبه روماتيسمى « 1 » ، بيمارى لوپوس « 2 » و يا سندرم شوگرن « 3 » باشد . اين نوع بيمارىها با اختلالات سيستم خودايمنى كه در اثر آن بدن به بافتهاى خودى حمله مىكند در ارتباط است . هريك از اين نوع بيمارىها مىتوانند به غدد اشكى آسيب وارد نمايند و در موارد شديد ممكن است باعث كدرى قرنيه ، زخم در آن و خطرات اساسى گردند . سندرم شوگرن كه يك بيمارى ناشى از اختلال در سيستم خودايمنى است باعث كاهش ترشح اشك ، كاهش بزاق و كاهش ترشح ساير غدد بدن شده و در نتيجه باعث خشكى چشم ، خشكى دهان و ساير مخاطات مىگردد . علائم و نشانههاى خشكى چشمها علائم خشكى چشمها عبارتند از : تحريك ، سوزش ، خارش ، تيركشيدگى ، احساس وجود جسم خارجى در چشم و . . . در موقع پيشرفت و آسيب رسيدن به سطح چشم ، اين نوع ناراحتىها و حساسيت به نور درخشان افزايش مىيابد . به عبارت ديگر اين علائم بهخصوص موقعى كه چشمها را زياد به كار مىگيرند يعنى در موقع مطالعهى طولانى ، تماشاى تلويزيون و رانندگى و غيره ، بيشتر احساس مىشود . علائم خشكى چشم در بعضى از محيطها از قبيل نقاطى كه دود سيگار و يا گرد و خاك وجود دارد و يا در محيطهاى خشك به علت تهويه هوا مانند هواپيما ، اتومبيل و فروشگاههاى بزرگ شدت مىيابد . اين مسئله در روزهايى كه رطوبت كم است و يا در اماكنى كه از پنكه و يا از بخارى استفاده مىكنند بيشتر احساس مىشود . مصرف بعضى داروها نيز شامل آرامبخشها ، ادرارآورها ، پايينآورندههاى فشار خون ، ضد حاملگىهاى خوراكى ، و ضد هيستامينها يا مواد ضد حساسيت نيز باعث تشديد علائم خشكى چشم مىشوند . اما برعكس در مواقع سردى هوا ، در محيطهاى بارانى و مهآلود و يا در محيطهاى حاوى بخار آب و مرطوب مثل حمام ، نشانههاى خشكى چشم بر طرف مىگردد . در هر حال حتى در شديدترين خشكىهاى چشم به ندرت ممكن است بينايى وجود نداشته باشد . گاهى اوقات افراد مبتلا احساس مىكنند كه بينايىشان تار ، مهآلود و يا نامشخص مىشود و يا اينكه تحريك و ناراحتى به اندازهاى زياد است كه استفاده از چشم و ديدن دشوار مىشود . سطح قرنيه در بعضى افراد كه شديدا دچار خشكى چشم هستند ضخيم يا زخمدار و يا داراى جاى زخم و لكدار مىگردد . گاهى اوقات نيز رگهاى خونى در تمام قسمتهاى قرنيه منتشر مىشود . . . وجود آثار زخم و لك در قرنيه و يا وجود رگهاى خونى در آن باعث مزاحمت در ديد و تخريب بينايى مىگردد . خشكى چشم به علت بدى تغذيه : گاهى خشكى چشم به علت بدى تغذيه ناشى از كمبود ويتامين A ،
--> ( 1 ) . Rheumatoid Arthritis ( 2 ) . Erythematosus Systemic Lupus ( 3 ) . Sjogrens Syndrome